Een feministisch perspectief op mythen
Circe is de dochter van Helios, de zonnegod en machtigste van de Titanen. Maar Circe is een vreemd kind—niet krachtig, zoals haar vader, noch verleidelijk kwaadaardig zoals haar moeder. Wanneer ze zich tot de wereld van stervelingen wendt voor gezelschap, ontdekt ze dat ze wel degelijk macht bezit—de macht van hekserij, waarmee ze rivalen in monsters kan veranderen en de goden zelf kan bedreigen.
Circe wordt door Zeus, die zich bedreigd voelt door haar, verbannen naar een verlaten eiland, waar ze haar occulte vaardigheden verfijnt, wilde dieren temt en in aanraking komt met veel van de beroemdste figuren uit de mythologie waaronder de Minotaurus, Daedalus en zijn noodlottige zoon Icarus, de moordzuchtige Medea en natuurlijk de sluwe Odysseus. Met Prometheus deelt ze de liefde voor de mens.
Maar er is ook gevaar voor een vrouw die alleen staat, en Circe trekt onbewust de toorn van zowel mensen als goden, waardoor ze uiteindelijk tegenover een van de meest angstaanjagende en wraakzuchtige Olympiërs komt te staan. Om te beschermen wat ze het meest liefheeft, moet Circe al haar kracht oproepen en kiezen, eens en voor altijd, of ze hoort bij de goden waaruit ze is geboren, of bij de stervelingen van wie ze is gaan houden.
De afgelopen jaren verschenen er meerdere boeken met hervertellingen met vrouwen in de hoofdrol. Een feministische invalshoek die een ander licht doet schijnen op de mythologische wereld. Mythen zijn al vele malen herverteld, ook in de Griekse/Romeinse tijd en later waren er meerdere versies van één verhaal bekend. De Mythen hebben eeuwenlang een sjabloonfunctie gehad in de westerse cultuur, en ze zijn uitermate geschikt om een heersend beeld vanuit het verleden bij te stellen. De epische vertelling over Circe van Madeline Miller is hier een goed voorbeeld van.
Circe, de mythologische nimf, meent dat mensen hun roem verdienen door constant te oefenen en ijverig te zijn, door hun vaardigheden te koesteren en te ontwikkelen. Dit staat in schril contrast tot de goden, die zich nergens voor hoeven in te spannen: “dus die vinden hun roem door te bewijzen wat ze kunnen bederven, door steden te verwoesten, oorlogen te beginnen en plagen en monsters voort te brengen.” Circe voelt zich, net als dat bij Prometheus geldt, aangetrokken door de mens. Het verschil tussen sterfelijkheid en onsterfelijkheid vormt de rode draad in het boek.
En wat heeft Circe met Penelope, de vrouw van Odysseus, te maken?
In de film Ulysses (1954) wordt de rol van Circe en Penelope gespeeld door dezelfde actrice, Sylvana Mangano.