Hermes is de zoon van Zeus en bergnymf Maia (Mei, de maand waarin alles gaat groeien).
Diefstal en handel
Hij vindt als klein jochie het vuur en de lier uit. Hij is een ‘deugniet’ en steelt een kudde runderen van Apollo, zijn halfbroer. Apollo eist vervolgens zijn runderen terug. Als hij Hermes op zijn lier hoort spelen is hij zo betoverd dat hij de lier cadeau wil krijgen van Hermes. Hermes stelt voor om de runderen te ruilen voor de lier. Zo is de handel geboren.
Francesco Albani (1624): Hermes en Apollo
Zeus is onder de indruk van de vindingrijkheid van Hermes en benoemt hem tot boodschapper van de goden. Hermes ‘overbrugt’ de kloof tussen goden en mensen en tussen de levenden en de doden. Boodschappen tussen het ene en het andere domein vereist een vertaling. Zo kun je zeggen dat Hermes een boodschapper en vertaler en in die zin ook een verbinder is tussen goden en mensen. Van oudsher wordt de hermeneutiek in verband gebracht met de Hermes. De hermeneutiek is de studie van de interpreteren van teksten; hoe maken we de boodschap duidelijk, hoe vertalen we een verhaal om daar een boodschap uit te halen.
Voor Martin Heidegger (1889-1976), die een belangrijke bijdrage leverde aan de hermeneutiek, is bestaan (de menselijke existentie) ook een verstaan (Verstehen). Het verstaan is een hermeneutische activiteit. Dat geldt ook voor de betekenis van kunst. Een beeld van Rodin is niet alleen een klomp metaal, maar een geestelijk product, een beeld met een uitdrukking en betekenis.
Hermes als ondernemer
Hermes zou je ook kunnen zien als een spiegel voor hedendaags ondernemerschap. De economie (met zijn ondernemende kant) zouden we beter begrijpen als we niet proberen ze tot een natuurwetenschappelijk iets om te vormen, maar ze als een hermeneutische onderneming te zien met communicatie, de kunst van het vertalen en het verbinden als kern. Economisch handelen kun je niet verklaren vanuit een rationeel gedreven individu/mens. Ieder mens heeft een eigen wil en kun je niet vergelijken met dode materie. Mensen kunnen praten en terugpraten en worden gedreven door angst, wanhoop en haat, maar ook door geloof, hoop en liefde. Ze verlangen naar een betekenisvol leven. Hermes is in de weer om met zijn goddelijke boodschappen als doelgericht ondernemer ideaal en werkelijkheid met elkaar te verzoenen. Economie is ook het productief maken van ideeën, van idealen door het creatief vormgeven aan verhoudingen van onderlinge verbondenheid op basis van communiceren. In de politiek gaat het om vrede stichten tussen mensen onderling, indammen van geweld, een bij uitstek hermeneutische praktijk op basis van afspraken, verdragen en retoriek.
Hermes als god van de vreugde
In de homerische hymne op Hermes wordt hij ook de God van de vreugde genoemd. Hermes is de schenker van goede gaven) voor het leven (het vuur, de muziek, de taal, de economie, het geld.
De vraag wat we met het geschenk van het leven aan moeten, speelt ook voor filosofen die op zoek zijn naar betekenis zonder een hemelse God. Zo lijkt Albert Camus te zeggen: ‘Als de hemel leeg is en het leven absurd dan rest ons niets anders dan de medemenselijkheid.’ En Nietzsche stelt een vitalistische levensfilosofie voor waarin we volop in het spel van het leven opgaan in de erkenning dat daar geen voorgegeven betekenis aan vastzit, hetgeen volop ruimte geeft het leven zelf vorm en betekenis te geven.